Znaczenie mikrobioty jelitowej dla zdrowia człowieka

MIKROBIOTA JELITOWA - specyficzny dla każdego człowieka pod względem jakościowym i ilościowym zbiór drobnoustrojów, głównie bakterii, ale również grzybów, wirusów, archeowców i eukariota, zasiedlających jelita.¹

Mikrobiota jelitowa jest niezwykle istotna, nie tylko w procesach trawienia, wchłaniania, metabolizmie, ale również w kształtowaniu odporności. Wywiera ona ogromny wpływ na funkcjonowanie układu odpornościowego zapobiegając inwazji patogenów. Opisano związki wielu jednostek chorobowych z dysbiozą jelitową czyli zaburzeniami w prawidłowym składzie bakterii jelitowych.²

Mikrobiota ma ścisły związek z procesami trawienia, wchłaniania składników odżywczych, produkcją witamin i hormonów. Znajomość przemian dokonujących się w mikroflorze jelitowej może w przyszłości pozwolić na zmniejszenie prawdopodobieństwa zachorowań, a także na złagodzenie przebiegu chorób za pomocą odpowiednio dobranych probiotyków.³

Jeżeli mikrobiota jest mało zróżnicowana i brakuje w niej potrzebnych bakterii, to praca układu immunologicznego jest zakłócona i w mniej efektywny sposób organizm odpowiada na choroby.⁴

Jak kształtuje sie skład mikrobioty jelitowej i w jaki sposób możemy dbać o jej dobroczynną równowagę?

Skład mikrobioty jelitowej kształtuje się już we wczesnym dzieciństwie. Bardzo korzystny wpływ na ten proces ma poród naturalny i karmienie piersią. Dlatego u dzieci urodzonych drogą cesarskiego cięcia lub karmionych mieszanką mlekozastępczą należy szczególnie zwracać uwagę na właściwą suplementację bakterii probiotyczych, gdyż może to mieć duże znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego.²

Stan kliniczny, w którym dochodzi do zaburzenia jakościowej i ilościowej równowagi mikrobiologicznej w jelitach nazywamy dysbiozą jelitową.

Do powstawania dysbiozy jelitowej przyczynia się szereg czynników: czynniki genetyczne, rodzaj porodu i karmienie piersią, wiek, przewlekły stres, choroby przewlekłe, leki: antybiotykoterapia, NPLZ, IPP, zakażenia, nieprawidłowa dieta (uboga w błonnik, alkohol).²

Stosowanie probiotyków pomaga w zachowaniu równowagi mikroflory jelitowej.⁵ Pozytywne środowisko dla probiotyków, tworzą prebiotyki, które wspomagają rozwój pożytecznej mikroflory będąc dla nich swoistą pożywką.⁶

Postuluje się dysbiozę wiązać z chorobami cywilizacyjnymi: cukrzycą typu 2, nadciśnieniem, zaburzeniami układu sercowo - naczyniowego oraz otyłością i depresją.²

Oś mózgowo-jelitowa jest pobudzana przez różne bodźce, które wpływają na CNS lub przewód pokarmowy. Stres psychiczny u pacjentów z IBS może nieprawidłowo wpływać na przewód pokarmowy, ale nasz nastrój mogą zmieniać także bodźce trzewne z jelit, zachowanie oraz odpowiedź CNS na ból.⁷

Stosowanie probiotyków pomaga w zachowaniu równowagi dobroczynnej mikrobioty jelitowej.

Probiotyki jako uzupełnienie diety w bakterie probiotyczne u niemowląt i małych dzieci:

- w kolce niemowlęcej - łagodzenie objawów kolki (redukcja czasu płaczu i niepokoju) u niemowląt karmionych piersią⁸

- w biegunkach rotawirusowch - skrócenie czasu biegunki powodowanej rotawirusem oraz eliminacja rotawirusa z układu pokarmowego⁹

Rotawirus to najczęstsza przyczyna ostrej, wodnistej biegunki u małych dzieci i niemowląt na całym świecie. Zakażenia rotawirusem bardzo często prowadzą do odwonienia i mogą wymagać hospitalizacji. Rotawirusy łatwo rozprzestrzeniają się w skupiskach dzieci. Do zakażenia dochodzi drogą oralno-fekalną przez skażone ręce, przedmioty, jedzenie i wodę. Wirus jest bardzo odporny i może przetrwać na powierzchniach nawet do 2 miesięcy.^10,11,12

WHO szacuje, że każdego roku na świecie z powodu zakażeń rotawirusowych umiera około 520 000 dzieci w wieku do 5 lat.

Zakażenia rotawirusem wykazują sezonowość. Szczyt zachorowań przypada między styczniem a majem.

Probiotyki w trakcie i po antybiotykoterapii

Probiotyki mają za zadanie chronić jelita przed wyjałowieniem i zapobiec rozwojowi biegunki poantybiotykowej.^13,14 Przyczyniają się do skrócenia czasu trwania objawów biegunki infekcyjnej, ale również zagęszczenia stolca i zmniejszenia ogólnej liczby wypróżnień.^15,16

Probiotyki a biegunka podróżnych

Podczas podróży mikrobiota jelitowa narażona jest na różne czynniki, które mogą ją zaburzyć m.in.: zmiana klimatu, diety, wody oraz stres związany z podróżą.

W konsekwencji może to prowadzić do biegunki podróżnych. Ważne jest dbanie o mikrobiotę, przed, w trakcie i po wyjeździe, aby zminimalizować ryzyko problemów i cieszyć się wakacjami.

 

Pożądane cechy bakterii biotycznych

Chcąc wybrać idealny probiotyk zwracajmy przede wszystkim uwagę na zawarte w preparacie szczepy, sposób ochrony bakterii probiotycznych podczas procesu przechowywania i podczas przejścia przez przewód pokarmowy i gwarantowaną przez producenta wysoką jakość produktu.

Warto także wybierać synbiotyki - preparaty zawierające probiotyk (bakterie probiotyczne) + prebiotyk (fruktoligosacharydy), co zwiększy szansę na skuteczną kolonizację przewodu pokarmowego.

Bogata oferta dostępnych produktów probiotycznych umożliwia również idealne dopasowanie formy preparatu (krople, kapsułki, saszetki) do wieku i własnych preferencji.

 

1. Human Microbiome Project Consortium. Structure, function and diversity of the healthy human microbiome. Nature. 2012; 486(7402): 207-214, doi: 10.1038/nature11234, indexed in Pubmed: 22699609.
2. Gałęcka M. et al., Znaczenie mikrobioty jelitowej w kształtowaniu zdrowia człowieka — implikacje w praktyce lekarza rodzinnego, Forum Medycyny Rodzinnej 2018, vol 12, no 2, 50-59
3. Rola mikrobioty jelitowej w patogenezie i przebiegu wybranych schorzeń układu nerwowego Justyna Oziom, Sławomir Budrewicz Katedra i Klinika Neurologii Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu.
4. Prof. Jan Knol o kształtowaniu się mikrobioty jelitowej i odporności, https://www.termedia.pl/poz/Prof-Jan-Knol-o-ksztaltowaniu-sie-mikrobioty--jelitowej-i-odpornosci,33975.html, dostęp 17.08.2021
5. Ruszkowski J., et al., Przegląd doustnych prebiotyków, probiotyków, synbiotyków i postbiotyków dostępnych na polskim rynku aptecznym, Farmacja Praktyczna Tom 74 · nr 2 · 2018
6. Mojka K., Probiotyki, prebiotyki i synbiotyki - charakterystyka i funkcje, Probl Hig Epidemiol 2014, 95(3): 541-549
7. Qin HY, Cheng CW, Tang XD, et al. Impact of psychological stress on irritable bowel syndrome. World J Gastroenterol. 2014; 20(39): www.journals.viamedica.pl/varia_medica 95 14126-14131, doi: 10.3748/wjg.v20.i39.14126, indexed in Pubmed: 25339801.
8. V . Rosenfeldt et al: Effect of probiotic Lactobacillus strains in young children hospitalized with acute diarrhea; The Pediatric Infectious Disease Journal 21(5):p 411-416, May 2002
9. V. Rosenfeldt et al: Effect of probiotic Lactobacillus strains on acute diarrhea in a cohort of nonhospitalized children attending day-care centers; The Pediatric Infectious Disease Journal 21(5):p 417-419, May 2002
10. Rotawirus - Catalin E, Kelly A, McConnel - StatPearls- NCBIBookshelf
11. Pathogenesis of Rotavirus diarrhea - Ove Lungdren,Lennart Swenson
12. Rotaviruses: from pathogenesis to vaccinacion - Harry B Greenberg, Albert Z. Kapikain - Gastroenterology 2009
13. McFarland L.V. Meta-analysis of probiotics for the prevention of antibiotic associated diarrhoea and the treatment of Clostridium difficile disease. Am. J. Gastroenterol. 2006; 101 (4): 812-822.
14. Szajewska H., Skórka A., Ruszczyński M. i wsp. Meta-analysis: Lactobacillus GG for treating acuta diarrhoea in children. Aliment. Pharmacol. Ther. 2007; 25 (8): 871-881.
15. Kotowska M., Albrecht P., Szajewska H. Saccharomyces boulardii in the prevention of antibiotic - associated diarrhoea in children: a randomized double-blind placebo-controlled trial. Aliment. Pharmacol. Ther. 2005; 21: 583-590.
16. Hill C., Guarner F., Reid G. i wsp.: Expert consensus document: The International Scientific Association for Probiotics and Prebioticsconsensus statement on the scope and appropriate use of the term probiotic. Nat. Rev. Gastroenterol. Hepatol., 2014; 11: 506-514